جمال الدين محمد الخوانساري
129
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
2079 التّقوى آكد سبب بينك وبين اللّه ان أخذت به وجنّة من عذاب أليم . تقوى يعنى پرهيزگارى يا ترس از خداى عزّ وجلّ محكمتر وسيلهء است ميان تو وميان خدا اگر فرا گيرى آن را ، وسپرى است از عذاب دردناك . 2080 الكرامة تفسد من اللّئيم بقدر ما تصلح من الكريم . احسان فاسد مىشود از لئيم باندازهء آنچه صالح ميباشد از كريم يعنى احسانى كه لئيم يعنى بخيل يا پست مرتبه بكند فاسد وباطل مىشود بقدر آنچه از كريم صالح وبىفساد باشد . واين باعتبار اين است كه لئيم نمىشود كه در آن احسان غرض فاسدى نداشته باشد بخلاف كريم كه منظورى بغير حسن احسان ندارد وآميخته بغرض ديگر نسازد وممكن است كه « تفسد وتصلح » از باب افعال خوانده شود ومعنى اين باشد كه فاسد ميكند از لئيم بقدر آنچه صالح مىگرداند از كريم يعنى بقدر آنچه احسان كريم باعث صلاح حال أو گردد باعتبار اجر وثوابي كه بر آن مترتّب شود احسان لئيم باعث فساد حال أو گردد باعتبار اين كه آنچه دهد از وجوهى باشد كه مشروع نباشد پس احسان از آنها بغير وزر وبال ثمرهء نداشته باشد يا اين كه بىموقع دهد وبكسى دهد كه در مصارف غير مشروع صرف كند وأو را نيز باعتبار أعانت بر آن بهرهء از گناه باشد . 2081 الجاهل صخرة لا ينفجر ماؤها ، وشجرة لا يخضرّ عودها ، وأرض لا يظهر عشبها . نادان سنگى است كه نمىگشايد آب آن ، ودرختى است كه سبز نمىشود چوب آن ، وزمينى است كه آشكارا نمىگردد گياه آن .